Termoizolacja domu energooszczędnego
Na co zwrócić uwagę przed...

Standardy energetyczne domów energooszczędnych

W zależności od zastosowanych technologii i rozwiązań energooszczędnych, budynki posiadają różne standardy energetyczne, które służą np. do określenia ich zgodności z normami lub do oszacowania kosztów ogrzewania. Wymagania dla budynków energooszczędnych nie są sztywno ustalone, mieszczą się w ramach między tymi narzucanymi przez prawo, a tymi ustalonymi dla domów pasywnych. Pozwala to na swobodne dopasowanie parametrów budynku do możliwości i potrzeb inwestora.

W tym artykule omawiamy:

1. Wskaźniki, które odnoszą się do standardów energetycznych: EU, EK, EP , U
2. Normy, jakie powinien spełniać obecnie dom energooszczędny: zapotrzebowania na energię
3. Normy dla izolacyjności termicznej przegród

Ważne wskaźniki i skróty

Na wstępie warto przytoczyć kilka wskaźników określających parametry energooszczędności, a dokładnie zapotrzebowania budynków na energię. Planując budowę domu energooszczędnego, wielokrotnie słyszeć będziemy o wskaźnikach EU, EK, EP a także o współczynniku przenikalności ciepła, czyli U.

Wskaźnik EU, czyli wskaźnik zapotrzebowania na energię użytkową – EU (kWh/m2 rok)

Wskaźnik zapotrzebowania na energię użytkową mierzony jest w kilowatogodzinach na metr kwadratowy powierzchni w skali roku (kWh/m2). Określa on ilość energii, jaka potrzebna jest w danym budynku do ogrzania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody na cele użytkowe, w przeliczeniu na m2. Współczynnik ten uwzględnia straty i odzyski ciepła poprzez przegrody oraz wentylację.

EU to podstawowa miara energetyczności budynku.

Im wartość tego wskaźnika jest mniejsza, tym mniej ciepła tracimy przez przegrody zewnętrzne domu.
Wskaźnik ten nie uwzględnia sprawności systemu grzewczego, charakteryzuje standard konstrukcji budynku.

Wskaźnik EK, czyli wskaźnik zapotrzebowania na energię końcową – EK (kWh/m2 rok)

W uproszczeniu wskaźnik ten określa nam ilość energii, za jaką będziemy musieli zapłacić podczas eksploatacji budynku, z uwzględnieniem sprawności systemów ogrzewania i przygotowania ciepłej wody.

Podobnie jak w przypadku EU, dąży się do obniżenia wartości tego wskaźnika.

Relacja EK do EP pozwala na wyciagnięcie pewnych ogólnych wniosków, np. gdy ich wartość jest zbliżona, wówczas oznacza to, że zastosowane rozwiązania służące do ogrzewania są wysokosprawne, a gdy EK jest znacznie wyższa niż EP, można zakładać, że sprawność tych systemów jest zbyt niska.
Wskaźnikiem EK można posłużyć się do szacowania rocznych kosztów ogrzewania (roczne koszty ogrzewania = EK * ogrzewana powierzchnia w m2 * cena kWh).

 

Wskaźnik EP, czyli wskaźnik zapotrzebowania na energię pierwotną EP (kWh/m2 rok)

Jest to wskaźnik określający zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną dostarczoną do budynku i wykorzystywaną do jego użytkowania wraz z uwzględnieniem dodatkowej energii nieodnawialnej niezbędnej do dostarczenia wykorzystanych nośników energii do granicy działki.

Przykładowo, w przypadku korzystania z energii elektrycznej szacuje się, że dostarczenie 1 kWh do naszego gniazdka wymaga de facto zużycia 3 kWh energii nieodnawialnej (domyślnie pochodzącej z węgla kamiennego). Inaczej ten przelicznik kształtuje się dla ekologicznych źródeł energii – jest liczony dla nich wręcz odwrotnie proporcjonalnie, np. dla biomasy wynosi 0,2, a więc do pozyskania 1 kWh energii, potrzebujemy zgodnie z tym przelicznikiem tylko 1,2 kWh energii nieodnawialnej.

Współczynnik określa ekologiczność domu i uwzględnia rodzaj źródła ciepła, jednak jego wartość nie odzwierciedla faktycznego zużycia energii na potrzeby domu. Pełni funkcję parametru określającego zgodność budynku z normami dotyczącymi energochłonności określonymi w przepisach.

U, czyli współczynnik przenikania ciepła W/(m2 K)

Współczynnik ten określa izolacyjność termiczną przegród, a więc np. ścian zewnętrznych, dachu, okien, czy też podłóg na gruncie. Im wartość U jest niższa, tym poziom izolacji jest lepszy, a więc ilość energii jaki przenika przez przegrodę cieplną jest mniejsza.

Jest to taka ilość ciepła, jaka w jednostce czasu przeniknie przez 1m2 przegrody, przy różnicy temperatur między zewnętrznymi stronami przegrody równej 1 K.
Wartość U wynika bezpośrednio z grubości przegrody (d) oraz współczynnika przewodności cieplnej lambda (λ), który określa termoizolacyjność materiałów budowlanych zastosowanych w danej przegrodzie, a więc U=λ/d.

WT, czyli warunki techniczne jakim podlegają budynki i ich usytuowanie

Warunki techniczne narzucają wymagania odnośnie energooszczędności budynków. Ze względu na wdrożenie w Polsce dyrektywy unijnej 2010/32/UE w sprawie charakterystyki energetycznej, wymogi te ulęgają systematycznemu zaostrzaniu na korzyść rozwiązań energooszczędnych. Głównym celem dyrektywy jest niezależność energetyczna krajów unijnych oraz ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. Dlatego ogranicza się zużycie energii przy jednoczesnym wzroście wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych. WT określają normy dla współczynnika U oraz wskaźnika EP.

Warto mieć na uwadze, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego od dnia 29.04.2012 w każdym projekcie domu, znaleźć się musi charakterystyka energetyczna budynku, która zawiera obliczenia wskaźnika zużycia energii EP w kWh/m2 rok.

Zapotrzebowanie na energię w domach energooszczędnych

W Polsce nie ma jednolitych, wynikających np. z ustawy, norm dla budownictwa energooszczędnego. Zwyczajowo przyjmuje się, że w domach tego typu, zapotrzebowanie roczne na energię użytkową nie powinno przekraczać 70 kWh na m2.

Jeszcze do końca 2016 roku maksymalna wartość EP dla domów jednorodzinnych określana w WT wynosiła 120 kWh na m2 na rok. W związku z nowelizacją przepisów budowlanych nawet standardowe budynki (nie określane jako „enegooszczędne”) od 01 stycznia 2017 posiadają określony maksymalny EP na poziomie 95 kWh na m2, a docelowo w 2021 roku wartość ta wynosić ma nie więcej niż 70 kWh na m2. Oznacza to, że już za 4 lata, każdy budynek jednorodzinny będzie spełniał podstawowe parametry energooszczędności w dzisiejszym powszechnym rozumieniu tego określenia.

Biorąc pod uwagę zaostrzenie norm podstawowych, należy więc również przewidzieć, że oczekiwania wobec budownictwa energooszczędnego będą rosnąć, a oczekiwane wartości EP i innych wskaźników np. przenikalności ciepła (U) będą spadać do poziomu domów pasywnych. Przykładowo, Narodowy Fundusz Środowiska i Gospodarki Wodnej od początku swoim programem dopłat obejmował tylko takie budynki w których maksymalne zapotrzebowanie energii użytkowej do celów ogrzewania, i wentylacji (EU) nie przekraczało 40 kWh/m2 (domy energooszczędne), a nawet 15 kWh/m2 rok (domy pasywne).

Maksymalne wartości wskaźnika EP dla domu jednorodzinnego (kWh/m2 rok)

Wartości obligatoryjne wg WT Wartości rekomendowane wg NFOŚiGW
2014 2017 2021 Domy pasywne
(NF 15 )
Domy energooszczędne
(NF 40)
120 95 70 15 40

Źródło: Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2013 r.

Izolacyjność termiczna przegród w domach energooszczędnych

Nowe przepisy budowlane (WT) obniżyły również maksymalny pułap wartości współczynnika przenikania ciepła (U) w odniesieniu do ścian zewnętrznych, dachu, podłóg na gruncie a także okien. Jest to kolejny krok w kierunku ograniczenia strat ciepła, które w przypadku przegród zewnętrznych może wynosić nawet 30% w ogólnym bilansie energetycznym budynku.

Maksymalne wartości współczynnika U dla przegród w domu jednorodzinnym W/(m2 K)

Rodzaj przegrody Wartości obligatoryjne wg WT Wartości rekomendowane wg NFOŚiGW
2014 2017 2021 Domy pasywne
(NF 15)
Domy energooszczędne (NF 40 )
Ściany zewnętrzne 0,25 0,23 0,2 0,1 0,15
Dachy, stropodachy i stropy pod nieogrzewanymi poddaszami 0,2 0,18 0,15 0,1 0,12
Podłogi na gruncie, stropy nad piwnicami nieogrzewanymi 0,3 0,3 0,3 0,12 0,2
Okna fasadowe 1,3 1,1 0,9 0,8 1
Okna dachowe 1,5 1,3 1,1 0,8 1
Drzwi zewnętrzne, bramy garażowe 1,7 1,5 1,3 0,8 1,3


Źródło: Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2013 r.; Domy energooszczędne – Podręcznik dobrych praktyk, Krajowa Agencja Poszanowania Energii

Formularz kontaktowy

Poznaj rozwiązania polecane dla domów energooszczędnych

Baza wiedzy Thermo House